Het boek De ontdekking van de Aarde van Peter Westbroek las ik in juni op een camping bij de Verdon. Het was een eyeopener voor mij. Het beschrijft het ontstaan van de aarde en de sferen, waarin wij leven De geoloog Westbroek beschrijft de ontwikkeling van de aarde tot een superorganisme. Westbroek is betrokken bij de gevolgen van de klimaatverandering en stelt dat de aarde de mensheid zal ‘civiliseren’. Hij pleit voor een symbiotisch wereldbeeld en voor de studie van Earth System Science om het hogere niveau, waarop de mensheid moet functioneren, te kunnen begrijpen, beschrijven en onderzoeken.

Ik heb naar aanleiding van dit boek een tweetal inzichten uitgewerkt, die richting kunnen geven aan de realisatie van een symbiose van de mensheid en de aarde, zonder de draagkracht van de aarde te overstijgen. Ik ben ervan overtuigd dat er meer nodig is dan alleen maar de CO2 uitstoot te verminderen. Mijn eerste inzicht betreft emergenties, overgangen naar een hoger organisatieniveau of levensvorm. Het zijn transcendente gebeurtenissen, resulterend in een sprongsgewijze evolutie. Ik zie in de schepping een voortdurende ontwikkeling, die teweeg gebracht wordt door deze emergenties. Ik denk dat er waarheid schuilt in mijn inzicht dat de belangrijkste emergenties steeds betrekking op het hoogste ontwikkelingsniveau. Dat is nu de mensheid en met name het bewustzijn. Volgens mij zal de volgende emergentie betrekking hebben op het ontstaan van een globaal bewustzijn. Dit bewustzijn zal de noodzaak en de mogelijkheden van symbiose, ‘in samenleving met de aarde’,  duidelijk maken. De aarde is een thuisland voor de mensheid, een thuisland dat beschermd moet worden tegen onomkeerbare rampspoed.

Mijn tweede inzicht is, dat er in de schepping méér was dan alleen krachten en materie. Dat méér zou ik willen benoemen als een nieuwe, nog onbekende ‘werking’, welke ik ‘affiniteit’ noem. Ik geloof dat deze ‘werking’ de oorzaak is van de kosmische ontwikkeling naar een steeds grotere differentiatie in materie en bewustzijn. Ik denk dat deze ‘werking’ de drijvende kracht is achter de emergenties. Het beschrijven en onderzoeken van deze ‘werking’, die al vanaf het begin der tijd aanwezig is, kan een breekijzer zijn om Earth System Science van wensbeeld naar wetenschap te tillen. Daarin wil ik Westbroek ondersteunen.

Wat heeft dat alles met kunst te maken? Niets of alles, afhankelijk van wat je als opdracht ziet. Kunst kan verbeelden, ontroeren, zin geven. Verbeelden kan op het niveau van een bestaande realiteit, werkelijkheid, op een figuratieve of abstracte wijze. Ontroering en zingeving voegen daar een dimensie aan toe, een irrationele, emotionele buitenwerkelijkheid. Meestal gaat dit één op één in de interactie tussen het ‘beeld’ en toeschouwer of beschouwer. Heel af en toe spreekt een beeld een groot deel van de mensheid aan. Soms kunnen kunstenaars zo een iconisch beeld maken, vb. de Mona Lisa. Ook Earthrise is zo een beeld, gemaakt door astronaut Anders in 1968. Ik zie het als een uitdaging zo een beeld te maken. Natuurlijk mis ik de kwalificaties daarvoor. Maar het willen , het pogen, het telkens weer proberen, is dat niet wat mij beweegt, waar affiniteit werkzaam is?

Reageer op dit bericht