In mijn vorige blog verwees ik naar de rol van Poetin in de geopolitiek en sprak ik mijn hoop uit dat hij met staatsmanschap Rusland weer een meerwaarde voor Europa zou kunnen maken. Dat lijkt niet onmogelijk. Syrië zou een breekpunt kunnen zijn als de VS en de EU hem de rol als bemiddelaar gunnen. Dat zal niet eenvoudig zijn want Rusland steunt een ‘verkeerde’ dictator en heeft daarmee ook bloed aan zijn handen. Maar wie heeft dat niet?  

Rusland heeft indirect meegewerkt aan de doodslag en ontheemding van de Syrische bevolking en  aan het ontstaan van vluchtelingenstromen, welke nu ook Europa bereiken. De belangrijkste oorzaak daarvan vormen de cluster- en vatenbommen van Assad, die de grootste bedreiging voor de burgers van het land vormen. Die bommen zijn gemaakt van door Rusland geleverde grondstoffen. Deze worden nu ook op de bevolking gegooid door Russische vliegtuigen. De vluchtelingenstroom vanuit Syrië, Afghanistan en Afrika, vormt een serieuze bedreiging voor de eenheid binnen de EU. Als Poetin Europa wilde treffen had hij geen beter wapen kunnen kiezen.

De situatie is recentelijk veranderd. Poetin zoekt openingen om het conflict te beheersen en wil op bepaalde punten met het Westen meewerken. Rusland is hierdoor een zeer belangrijke speler geworden in de het Midden-Oosten. Laat deze speler dan ook mede het spel bepalen. Ik vrees dat de Amerikanen dat niet zullen accepteren en ook Europa staat niet te juichen. Kortzichtig en gevaarlijk!

Als kunstenaar sta ik voor de opgave om deze conflicten te vertalen in een ‘beeld’. Hoe kunnen ‘vluchtelingen als wapen’ in beeld worden gebracht? Protestkunst lijkt alleen goed te gedijen op plaatsen waar onderdrukking heerst zoals nu in China en Rusland. Daar wordt deze kunst reactionair genoemd. Ik spreek liever over actie-kunst, zoals vb. ook de performance en de happening oproept tot betrokkenheid en actie.  De actie-kunst is onderdeel van wat ik zinvolle kunst noem. Het ‘beeld’ activeert, geeft betekenis en zin, aan een ‘situatie’. Actiekunst uit zich vaak in de vorm van een protest.

Deze kunst manifesteert zich vaak binnen  het krachtenveld tussen de ‘regel’ of de ‘macht’ van het collectief en de ‘emotie’ of  de ‘vrijheid’ van het individu. Individuele kunstenaars zullen dit vaak zien als een spanningsveld tussen ‘recht‘ en ‘onrecht’. Voorbeelden zijn er te over. Van Gogh en Gauguin en ook Duchamp spreken mij aan evenals Kiefer en Gotz.

Zeer lang stond de kunstenaar in dienst van de elites van kerk of staat of van industriële magnaten, die de ‘thema’s’ bepaalden met hun voorschriften. De Moderne Kunst maakte daar in West-Europa een eind aan. De Verlichting gaf hen de ruimte om in opstand te komen tegen de waarden, normen en vooral smaak van de gevestigde orde. Voorbeelden zijn Ruitenboer, Dada, de Nulgroep en veel graffitikunst. Het bleek echter steeds moeilijk om ‘het gewone volk’ de strekking van het ‘beeld’, of de gerichtheid van de actie, te doen beleven. Een voorbeeld is het ‘urinoir’ van Duchamp. Zo is het nu moeilijk de grote spanning, de onrust en de onzekerheid, die in grote delen van de wereld heersen, te verbeelden. Welke ‘beelden’ kunnen de horror van IS uit beeld te laten verdwijnen? Welke ‘beelden’ kunnen een bindmiddel vormen voor de verscheurde samenlevingen in Europa?

De Griekse crisis, de Syrische oorlog, de vluchtelingenstromen, zij lijken niet in staat om veel kunstenaars in Europa tot actie te bewegen. In mijn beeld van de vluchtelingenstroom zie ik Poetin als een Januskop.

Hij kijkt naar twee kanten: 

naar de mogelijke disruptie van de Europese samenleving door de vloed aan vluchtelingen en naar de oorsprong van deze stromen in Syrië, waar hij de stroom kan laten stoppen. Het zou in het belang van zowel Europa als van Rusland zijn als hij samen met Europese leiders het conflict in Syrië weet in te dammen en de Syriërs weer een thuisland kan geven. Alleen zo kan IS effectief bestreden worden..

 

 

Reageer op dit bericht